PANAMA KANALI

Başlatan Sosyaldeyince, 27 Mayıs 2015, 15:31

« önceki - sonraki »

Sosyaldeyince

27 Mayıs 2015, 15:31 Son düzenlenme: 14 Eylül 2017, 12:33 Sosyaldeyince
PANAMA KANALI
Atlas okyanusunu Büyük Okyanus'a bağlayan Okyanuslar arası kanaldır. Limon koyu (Antik denizi) ile Panama körfezi arasında yer alır.


Panama Kanalı, 79,6 km uzunluğunda olan kanalın en sığ yeri 13 m'dir. Kanal Antil denizinden başlayarak 15 km boyunca dümdüz uzanır, sonra Gatun'da 3 alavere havuzuyla kesilir, aynı adı taşıyan suni göle kadar yükseldikten (26 m yüksl.) sonra Culebra eşiğini aşar. Pedromiguel'de bir, Miraflores'de de iki alevere havuzu ile Büyük Okyanus'a doğru iner.
panama kanalı

305 m boyunda ve 35,5 m enindeki bu alavere havuzlarında bir gidiş, bir de geliş yolu vardır; gemileri elektrikli lokomotifler çeker. Kanal Gatun gölünde 240-300 m, diğer kısımlarda ise 90-150 m genişliğindedir. Trafik oldukça yoğundur. Büyük Okyanus yönündeki ulaşım, Atlas okyanusu yönündekinden çok fazladır. Büyük Okyanus'a doğru birçok Güney Amerika ürünü (kereste, maden filizi, nitratlar), Avustralya buğdayı ve Uzakdoğu'dan gelen mallar sevk edilir. Atlas okyanusu yönüne ise mamul maddeler, metalürji, kimya ve dokuma ürünleri gönderilir.

YAPILIŞI: İspanyollar Orta Amerika'ya ulaşır ulaşmaz Kızılderililerin iki denizi birleştiren bir kanaldan söz ettiklerini duymuşlardı. Hindistan yolunu arayan Bastidas (1501), Kolomb (1502), la Cosa ve Vespucci (1505) kıstak haliçlerini boş yere taradılar.

Darien'den yola çıkan Balboa, Büyük Okyanus'a ulaştı (25 Eylül 1513). 1516'da Tellez de Guzman, Panama'dan Nombre de Dios'a ulaşan en kısa yolu buldu, yol kısa süre sonra taş döşendi (Camino Real). La Serna bu yolun yanı sıra, Rio Chagres'in çığırından geçen ve Portobelo'da sona eren (1527) bir yol açtırdı. Bu yollardan XVIII. yy.a kadar Peru'nun altın ve gümüşünü taşıyan katır kervanları geçerdi. Büyük Okyanus keşfedilince kanal açma işinden söz edilmeye başlandı ama İspanya yabancı gemilerin Peru'ya ulaşmasını kolaylaştırmak istemiyordu. Kaliforniya'daki altına hücum (1848) sırasında çoğalan trafik 1835'te hizmete giren Panama-Colon demiryolu hattının döşenmesine yol açtı. Nikaragua kıstağını açmayı tasarlayan A.B.D., İngiltere ile, açılacak kanalın tarafsızlığını sağlayan Clayton-Bulwer (1850) antlaşmasını imzaladı. 1876'dan soma Ferdinand de Lesseps yönetimindeki Fransızlar mümkün yolları inceleyerek Panama'yı seçtiler. 1876'da milletlerarası bir sivil şirket (Okyanus Kanalı şirketi) kuruldu; şirket adına Bonaparte Wyse, Kolombiya'dan bit imtiyaz aldı (1878); ayrıca Lesseps 1880'de Evrensel Okyanuslar arası şirketi kurdu, bu şirket Fransız özel tasarrufundan yardım aldı.
panama kanalı harita

1887'de başlanan çalışmalar ağır iklim şartları (sarı humma, malarya) ve toprak kaymalarından çok zarar gördü. Harcamaların fazlalığı, pek kar bırakmayacak olan işe yeteri kadar para verici bulunmasını engelledi ve çalışmalar 1888 sonunda bırakıldı, şirket dağıldı ve iflâs etliğini bildirdi. Bunun yol açtığı (1892) parlamento rezaleti bu büyük Fransız şirketinin yeniden toparlanmasına imkân vermedi ve 1894'te kurulan yeni Panama Kanalı şirketi, büyük bankalar hakkındaki adlı takibatın şirketi desteklemeleri şartıyla durdurulmasını sağlayan Jean Bonnardel'in uğraşmalarına rağmen, inşaata yeniden başlayamadı. A.B.D. , İspanya ile yaptığı deniz savaşı sırasında kanalın önemini anladı; Almanya'nın Akdeniz'de genişlemesini önlemek için Fransa'nın siyasi ve iktisadi yönden Amerikan desteğine ihtiyacı olması Amerika'nın hareketini kolaylaştırdı. Bonnardel şirketten uzaklaştırıldı (30 Aralık 1899) ve şirketin hakları, inşaatın gerçekleştirilen kısmı ve malzemesi A.B.D.'ye satıldı (nisan 1904). Öte yandan Hay-Pauncefote antlaşmasıyla (18 Kasım 1901) İngiltere, A.B.D. yararına okyanuslar arası bir kanal kazmaktan vazgeçti; bu antlaşmayla kazılacak kanalın tarafsızlık şartlarının katı kurallara bağlanması fikrinden uzaklaşıldı. Eski evrensel şirketin mühendisi Philippe-Bunau, Varilla'nın giriştiği kampanya sonucunda kanalın Nikaragua yerine Panama'dan geçmesi kararlaştırıldı (haziran 1902). Washington hükümeti, kıstağın sahibi olan Kolombiya ile görüşmelere girişti, ama Kolombiya'nın kötü niyeti karşısında Yeni Panama cumhuriyetine baş vurdu ve cumhuriyetin yetkilisi Bunau-Varilla, Amerikalı müsteşar Hay ile 18 Kasım 1903 antlaşmasını imzaladı. A.B.D. kanalın her iki yanında uzanan 10 millik bir bölgeyi yönetecekti; A.B.D. Panama kanalına hemen 10 milyon yatırdı ve dokuz yıl sonra yılda 250.000 dolar gelir sağlamağa başladı. Fransız şirketi haklarına ve malzemesine karşılık 210 milyon frank aldı. Alavere havuzlu bir kanal açılmasına karar veren A.B.D Ordusu İstihkâm servisi 1904 mayısında inşaata başladı ve devlet fonlarından faydalanarak Fransızların beceremediği işi başardı. Albay Gorgas, durgun su örtülerine petrol dökerek Kanal bölgesini ıslah etti. Albay Goethals çalışmaları tamamladı. 3 Ağustos 1914'te ilk açık deniz gemisi bir okyanustan öbürüne geçti ve kanal 15 ağustosta ticaret gemilerine açıldı. Özellikle Büyük Okyanus'a doğru sevkiyat daha fazla olmaktadır.

share button   
Sosyaldeyince.com sosyal bilgiler sitesi

site tanıtım
 

Özetler 5.Sınıf - 6.Sınıf - 7.Sınıf - 8.Sınıf . . : : : . . Etkinlikler 5.Sınıf - 6.Sınıf - 7.Sınıf - 8.Sınıf
Sunular 5.Sınıf - 6.Sınıf - 7.Sınıf - 8.Sınıf