17 Ağustos 2019, 14:12     

Sosyaldeyince.com Akıllı Telefon Uygulaması Google Play Store^de yayında.

Birinci ve İkinci MEŞRUTİYET

Başlatan Sosyaldeyince, 14 Haziran 2018, 17:52

« önceki - sonraki »

Sosyaldeyince

Birinci ve İkinci MEŞRUTİYET
Osmanlı Devletinde ülke yönetimim batılı anlamda düzenleme dönemidir. Osmanlı İmparatorluğu'nda 1876'da başlayan ve 1908'de birtakım değişikliklere uğradıktan sonra süren döneme, "Meşrutiyet" dönemi adı verilir. Devlet yönetimini batılı anlamda düzenleme ve yenileştirme hareketine ilk kez 3.Selim (1789-1807) döneminde başlandı. Bu dönemde devlet yönetimi batı örneklerine göre yeniden düzenlendi, yabancı ülkelere elçiler gönderildi, "Batılı" yaşam biçimi, özellikle zenginler tarafından benimsendi, orduya yeni bir düzen verilmek istendi. Ancak bu yenilik hareketleri, tutucu çevrelerin sürekli tepkisini çekti ve gerici bir ayaklanma sonunda 3. Selim öldürüldü. 2.Mahmud döneminde, yenilikçi hareket daha etkili bir biçimde sürdürüldü.
Birinci ve İkinci MEŞRUTİYET
Basımevlerinin ve kitapların çoğalmasıyla, yeni düşünceler gelişti. Ayrıca, Yeniçeri Ocağı'nın kapatılması da yenilik hareketlerine hız kazandırdı. Meşrutiyet hareketlerinin doğrudan öncüleri olan Tanzimat (1839) ve Islahat (1856) fermanları, Osmanlı Devletindeki yeni biçimlenmenin önemli aşamaları oldu. Bu fermanlarla, padişahın yetkileri, özel mülkiyet, bürokrasi ve azınlıklar yararına, yasal olarak sınırlandırıldı ve parlamenter sisteme ortam hazırlandı.
Birinci Meşrutiyet; Sultan Abdülaziz döneminde (1861-1876), Osmanlı ekonomisinin, gümrük duvarları kaldırılarak, batıya açılması sonucunda, Avrupa malları ülkeye büyük ölçüde girmeye başladı. Avrupa malları ile rekabet edemeyen Osmanlı el sanatları geriledi, dokuma tezgâhları azaldı ve üretim düştü. Ağırlaşan ekonomik bunalımı çözmek için Avrupa'dan borç almak yoluna gidildi. Borçların biriken faizleri ve borçlanma miktarı giderek büyüdü; alınan yeni borçların bir bölümü de geçmiş yılların hesabı için kullanıldı, böylece halk giderek yoksullaştı. Ayrıca, Sultan Abdülaziz'in son yılları, siyasi ve askeri bakımdan, imparatorluk için bir yıkım oldu, isyanlar çıktı, büyük topraklar yitirildi. Bu durum karşısında, bir kısım Osmanlı aydını ve bürokratı, Avrupa devletlerinde olduğu gibi, Osmanlı İmparatorluğu'nda halkın devlet işlerini denetleyebileceği meşrutiyet yönetimi kurulmasını tek çözüm yolu sayarak, bu yolda harekete geçtiler. 1865'te kurulan "Genç Osmanlılar" (bunlara daha sonra "Genç Türkler" adı verildi), genellikle yurt dışında hazırladıkları yayınlarla meşrutiyet yönetimini savundular. Bu düşüncenin öncülerinden Mithat Paşa, Süleyman Paşa, Namık Kemal, Ziya Paşa ve arkadaşlarının etkisindeki bir grup subay ve öğrenci, Abdülaziz'i tahttan indirerek yerine meşrutiyet yanlısı olan 5. Murad'ı geçirdiler. 5. Murad, önemli devlet görevlerine meşrutiyetçileri getirdi ve Namık Kemal de padişahın özel sekreteri oldu. Ancak 5. Murad'ın sağlık durumu iyi değildi. Bunun üzerine, Meşrutiyetçiler, Mithat Paşa aracılığıyla 2. Abdülhamid'le anlaştılar ve meşrutiyeti ilan edeceğine söz vermesi üzerine, 5. Murad'ı tahttan indirerek onu padişah yaptılar (1876).
Sadrazamlığa getirilen Mithat Paşa yönetimindeki bir kurul tarafından yeni anayasa hazırlandı. "Kanunu Esasi" adını taşıyan bu anayasa, 23 Aralık 1876'da Bayezıt Meydanı'nda halkın önünde törenle ilan edildi. Böylece Osmanlı Devleti'nde meşrutiyet yönetimi yürürlüğe kondu. Anayasa uyarınca, iki meclis (Ayan Meclisi ve Meclisi Mebusan) kurulmakta, hükümetin ve padişahın görevleri belirlenmekte, devletin işleyişi yasal kurallara bağlanmaktaydı ancak son söz yine de padişahındı. Anayasanın açıklanmasını izleyen günlerde, padişah ile Mithat Paşa'nın arası açıldı ve 2. Abdülhamid Mithat Paşa'yı görevinden alarak yurt dışına çıkmak zorunda bıraktı. Osmanlı ileri gelenleri arasında yurt düzeyinde yapılan seçimlerden sonra Osmanlı Meclisi, 20 Mart 1877'de çalışmaya başladı. Bir süre sonra, Saray ile Meclis'in de arası açıldı. 2. Abdülhamid de, bu yönetimi isteyerek benimsemiş değildi. Bu nedenlerle. Birinci Meşrutiyet dönemi uzun sürmedi. Rus savaşını bahane eden padişah Mebuslar Meclisi'ni dağıttı, yeniden yapılan seçimlerden sonra toplanan meclisler tatile girince, meclisleri bir daha toplantıya çağırmadı (1878).
İkinci Meşrutiyet: Bu ikinci düzenleme hareketi, hazırlanışı bakımından Birinci Meşrutiyet'e benzer. Abdülhamid'in baskı yönetimi, sürekli yenilgiler, yitirilen topraklar ve gerileyen ekonomi karşısında, çözüm, yeni bir meşrutiyette, bir başka deyişle "Hürriyet"te aranmaya başlandı. Rumelideki genç subaylar, Avrupa'daki Genç Türkler (Jön Türkler) ve İstanbul'daki bazı devlet adamları, padişaha karşı etkili bir muhalefet oluşturdular. Paris'te bastırılan yayınlar gizlice ülkeye sokularak dağıtıldı, Selanikte'ki Üçüncü Ordu ve İstanbul'daki askeri öğrenciler arasında meşrutiyet düşüncesini benimseyenler çoğaldı. Bu durumdan yararlanan "İttihat ve Terakki Cemiyeti", muhalif akımları bünyesinde toplayarak Selanik ve çevresinde etkili olmaya başladı. Bu birikim, Abdülhamid'in Selanik üzerine asker yollaması sonunda ayaklanmaya dönüştü. İttihatçılar ve onları tutan bazı birlikler (Makedonya, Edirne, İstanbul) ayaklandılar. Günden güne yandaş toplayan isyancılar, meşrutiyet hemen ilan edilmezse büyük bir orduyla İstanbul üzerine yürüyeceklerini ve veliahdı tahta çıkaracaklarını padişaha duyurdular. Bu durum karşısında çaresiz kalan 2. Abdülhamid 23 Temmuz 1908'de İkinci Meşrutiyet'i ilan etti. Yapılan seçim sonucunda, İttihatçıların desteklediği adaylar çoğunluğu kazandı. Ancak bir süre sonra, gericilerin etkisinde kalan bazı askeri birlikler, eski düzeni getirmek için, "şeriat isteriz" diye ayaklandılar (31 Mart 1909). Ayaklanma, Selanik'ten gelen Hareket Ordusu tarafından bastırıldı, Abdülhamid tahttan indirildi. Böylece, İkinci Meşrutiyet'in sürekliliğini sağlayan İttihat ve Terakki Cemiyeti, bir süre sonra, siyasal bir partiye dönüşerek imparatorluğun çöküşüne kadar ülkeyi yönetti.

share button   
 
Sosyaldeyince.com sosyal bilgiler sitesi



site tanıtım
 


Özetler 5.Sınıf - 6.Sınıf - 7.Sınıf - 8.Sınıf . . : : : . . Etkinlikler 5.Sınıf - 6.Sınıf - 7.Sınıf - 8.Sınıf
Sunular 5.Sınıf - 6.Sınıf - 7.Sınıf - 8.Sınıf